www.spiew.warszawa.pl

Damian Czarnecki
Piwnica Artystyczna Nutka Café
Warszawa (dz. Wola)
ul. Obozowa 82A
tel. +48 606 607 826
email:
spiewajmy@akcja.pl



ostatnia aktualizacja 21.08.2018 r.

naukaspiewu.waw.pl

Nauka śpiewu - indywidualne lekcje śpiewu i warsztaty wokalne dla wokalistów
w Warszawie

Uwielbiasz karaoke, lecz brakuje ci odwagi?
Irytuje cię twój śpiew pod prysznicem?
Czeka cię egzamin do szkoły teatralnej?
Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu do kastingu?
Myślisz o karierze wokalnej?
Śpiewasz na festiwalach piosenki?
Twoim niespełnionym marzeniem zawsze był śpiew?

Chcesz lepiej śpiewać?

... myślę, że mogę ci pomóc


Profesjonalne lekcje śpiewu dla wokalistów
Zajęcia dla początkujących i zaawansowanych. Od podstaw związanych
z oddychaniem przeponowo-żebrowym i ćwiczeniami dykcyjnymi, poprzez
ćwiczenia szkolące aparat głosowy poszerzające skalę, poprawiające
barwę głosu i rozwijające wyobraźnię muzyczną po dobór repertuaru,
kształtowanie indywidualnego stylu śpiewania, zachowanie podczas próby,
występu oraz nagrania studyjnego.
Pracujemy również nad doborem repertuaru, wizerunkiem scenicznym.

Konsultacja - pierwsza lekcja zawsze bezpłatnie
Zapraszam na pierwsze bezpłatne spotkanie podczas, którego postaram się opowiedzieć jak wyglądają lekcje ze mną. Postaram się również zdiagnozować ucznia, wskazać podstawowe błędy warsztatowe i przekazać kilka podstawowych sugestii wpływających na poprawę warsztatu.
Bezpłatna konsultacja niezobowiązuje do uczestnictwa w moich lekcjach.

Przygotowania do kastingów
Od ponad 12 lat przygotowuję do przesłuchań - kastingów do popularnych programów muzycznych takich jak obecnie: the Voice of Poland, X- factor,
Must be the music. Tylko muzyka, Szansa na sukces, Tak to leciało,
oraz wcześniej: Idol, Muzyczna winda, Droga do gwiazd, Jak oni śpiewają,
Bitwa na głosy, Mam talent. Przygotowuję uczestników przesłuchań do teatrów muzycznych: Studio Buffo, Teatr Muzyczny Roma itp.

Egzamin do szkoły teatralnej, wokalnej
Kandydatów na aktorów przygotowuję do egzaminów do szkół teatralnych
i wokalnych. Przygotowywałem wokalnie aktorów do spektakli dyplomowych
w Szkole Aktorskiej Haliny i Jana Machulskich.

Zajęcia z wykorzystaniem sprzętu estradowego
Spotkania odbywają się w profesjonalnych warunkach: sprzęt estradowy, wysokiej klasy mikrofony i nagłośnienie, sprzęt multimedialny, oświetlenie estradowe.
Na życzenie ucznia możliwe rejestracje audio lekcji.

Bezpłatne podkłady muzyczne
Osoby korzystające z lekcji śpiewu mają nieograniczony dostęp do bazy
ponad 5000 podkładów muzycznych wykorzystywanych podczas lekcji,
nagrań studyjnych i codziennej pracy w domu.

Bezpłatne nagranie płyty demo
Osoby korzystające z lekcji śpiewu mają możliwość bezpłatnego nagrania piosenek demo w studiu nagrań. Nagrania realizujemy co najmniej 2 razy w roku,
które to poza pamiątką pozwalają na obserwację postępów w nauce śpiewu.

Koszt uczestnictwa w zajęciach
_80 PLN/30 minut - po wykupieniu karnetu za 280 zł na 4 spotkania w miesiącu.
120 PLN/45 minut - po wykupieniu karnetu za 420 zł na 4 spotkania w miesiącu.
160PLN/60 minut - po wykupieniu karnetu za 560 zł na 4 spotkania w miesiącu.

200 PLN/60 minut - niesystematyczne spotkania - konsultacje.

Stała opieka trenerska zawodowych wokalistów

GRAFIK DOSTĘPNYCH TERMINÓW

Wyślij e-mail lub zadzwoń i umów się na pierwsze bezpłatne spotkanie


Copyright © 2001-2018 Śpiewajmy


MULTIMEDIALNE WARSZTATY WOKALNE

Jest nam niezmiernie miło przekazać do Państwa dyspozycji

całkowicie bezpłatnie

MULTIMEDIALNE WARSZTATY WOKALNE

- publikację sprzedawaną na płycie CD w latach 2004-2017.
Jako autorzy doszliśmy do wniosku, że możemy już uwolnić ten materiał, życząc wszystkim korzystającym z naszych warsztatów
miłego śpiewania i przyjemnej nauki.

Z publikacji można korzystać bezpośrednio na stronie internetowej
klikając tuż poniżej lub można ją ściągnąć na komputer kliknając w link:


multimedialne_warsztaty_wokalne.zip (140 MB)




www.spiewajmy.waw.pl

MULTIMEDIALNE

WARSZTATY

WOKALNE


Opracowanie merytoryczne:
Damian Czarnecki
Warszawa
tel. 606 607 826
e-mail:
spiewajmy@akcja.pl

  • trener wokalny;

  • wokalista;

  • organizator stacjonarnych i wyjazdowych warsztatów wokalnych;

  • absolwent Szkoły Estradowej;

  • laureat wielu konkursów piosenki młodzieżowej, poezji śpiewanej i piosenki religijnej;

  • instruktor zajęć wokalnych, teatralnych, rytmiki;

  • kompozytor;

  • organista.

www.wokalne.strefa.pl,
www.spiewajmy.waw.pl,
www.nutkacafe.pl,
www.piwnica.waw.pl,
www.doremifa.eu


Przygotowanie akompaniamentów:
Szymon Mrożek
Częstochowa
tel. 601 402 660
e-mail:
mrozek@plusnet.pl

  • muzyk multiinstrumentalista;

  • promotor młodych talentów;

  • manager profesjonalnych zespołów muzycznych;

  • pedagog prowadzący zajęcia w klasie keyboardu w oparciu o własny program autorski na terenie Częstochowy;

  • pomysłodawca i współzałożyciel Polskiego Stowarzyszenia Jazzu Tradycyjnego;

  • realizator kilkuset koncertów i wielu projektów m.in. Ogólnopolskiego Konkursu Keyboardowego - największego konkursu w Europie: Yamaha, Casio, Roland, Ketron, Korg.

  • dyrektor Ogólnopolskiego Konkursu Keyboardowego.

http://maciejka.org.pl


Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki






Osobowości i oryginalności nie da się nabyć ani wyszkolić. Braki w tej mierze można nadrobić doskonałym warsztatem, czyli ciężkimi ćwiczeniami naszego ciała i umysłu. Każda osoba - z większym lub mniejszym efektem - może szkolić technikę śpiewu i elementy nierozerwalnie z tym związane: właściwy oddech, emisję głosu, dykcję, interpretację.

Serwis dla wokalistów ŚPIEWAJMY przedstawia

Multimedialne Warsztaty Wokalne

- zestaw materiałów szkoleniowych z płytą CD

Mamy nadzieję, że ta publikacja pomoże wszystkim osobom zainteresowanym indywidualnym szkoleniem swojego głosu, a także instruktorom i nauczycielom w trakcie zajęć wokalnych z dziećmi i młodzieżą.

Prezentacja zawiera najistotniejsze informacje dotyczące kształcenia śpiewu. Celowo zostały pominięte pewne tematy, na poruszenie których być może liczyli bardziej zaawansowani wokaliści. Autorzy wyszli z założenia, że zamieszczenie specjalistycznych zagadnień mogłoby utrudnić większości osób stawiających pierwsze kroki na estradzie dotarcie do wiadomości mogących mieć wpływ na ich warsztat wokalny.
Osoby poszukujące dokładniejszych informacji dotyczących: elementów aparatu mowy i ich wpływu na kształtowanie dźwięku, fonacji, rodzajów rezonansu, rejestrów, dynamiki, rodzajów intonacji odsyłamy do zgromadzonej pod koniec warsztatów bibliografii.

W publikacji zawarto:

  • serię ćwiczeń artykulacyjno-dykcyjnych przystosowujących aparat mowy do poprawnej pracy, a co za tym idzie - pomagających osiągnąć nieskazitelną dykcję;

  • zbiór uwag dotyczących poprawnego oddychania, bardzo istotnego podczas śpiewu i występów publicznych;

  • wiele ćwiczeń wokalnych w zapisie nutowym, opatrzonych odpowiednim komentarzem;

  • kilka rad dotyczących występów;

  • informacje dotyczące higieny głosu, zapobiegania chorobom i leczenia;

  • akompaniament karaoke z podświetlanym tekstem na ekranie;

  • akompaniament fortepianowy na płycie CD w 3 wariantach: dla amatorów (również dzieci), dla zaawansowanych i dla profesjonalistów.

Akompaniament do wprawek zamieszczony na płycie nadaje się do odsłuchiwania na każdym odtwarzaczu płyt CD. Odpowiednio wyselekcjonowane wprawki są doskonałym materiałem do indywidualnego rozśpiewywania się przed występem w zaciszu garderoby. Ponadto płyta zawiera w formie elektronicznej niniejszą publikację: Multimedialne Warsztaty Wokalne, a także arkusze ćwiczeń wokalnych, artykulacyjnych i oddechowych przygotowane do wydruku. Zawarte na płycie pliki midi pozwalają odtwarzać akompaniament do wprawek za pomocą programów Van Basco lub Winamp z dodatkową opcją wyświetlania na ekranie monitora napisów pomagających w śpiewie. Wystarczy kliknąć myszką na odpowiedni LINK pod zapisem nutowym ćwiczenia, aby usłyszeć akompaniament.


Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki

Spis treści

WSTĘP

CZĘŚĆ PIERWSZA. GŁOŚNO I WYRAŹNIE

 


1. Artykulacja samogłosek

2. Błędy dykcyjne

3. Ćwiczenia artykulacyjne

4. Ćwiczenia głosowe

5. Ćwiczenia na dobrą dykcję


CZĘŚĆ DRUGA. POPRAWNY ODDECH PRZEPONOWO-ŻEBROWY
 


1. Zasada poprawnego oddychania i podparcie oddechowe

2. Ćwiczenia oddechowe


CZĘŚĆ TRZECIA. PRAKTYCZNE ĆWICZENIA WOKALNE
 
1. Ogólne uwagi dotyczące wykonywania ćwiczeń wokalnych

2. Wprawki wokalne z komentarzem


CZĘŚĆ CZWARTA. NA CUDZYCH BŁĘDACH
 


1. Dobór repertuaru

2. Wykonanie

3. Ogólny wyraz artystyczny


CZĘŚĆ PIĄTA. HIGIENA GŁOSU
 


1. Najczęściej spotykane dolegliwości gardła

2. Czego, dbając o głos, należy unikać

3. Środki farmaceutyczne dla wokalistów


ZAŁĄCZNIKI. ARKUSZE DO WYDRUKU
 


1. Ćwiczenia artykulacyjne i dykcyjne

2. Ćwiczenia oddechowe

3. Wprawki wokalne

4. Wprawki wokalne


ZAKOŃCZENIE


LITERATURA

Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki

CZĘŚĆ PIERWSZA
GŁOŚNO I WYRAŹNIE

1. Artykulacja samogłosek

Profesjonalista śpiewa i mówi wyraźnie, a podstawą wyraźnej wymowy jest poprawna artykulacja wszystkich samogłosek: A O U E I Y Ą Ę.

Poniższe schematy ilustrują kształt, w jaki powinny układać się usta w trakcie wymowy poszczególnych samogłosek.


A

Przy wymawianiu głoski “a” układ ust powinien przypominać równy okrąg (jak gdyby chcielibyśmy ugryźć jabłko lub pokazać chore gardło lekarzowi).


O

Kształt ust przy wymowie samogłoski “o” bardziej przypomina jajko.


U

“U” układa usta w charakterystyczny dziubek.


E

Przy wymowie “e” układ ust przypomina nieco artykulację głoski “a”, usta są jednak nieco spłaszczone.


I

“I” to wąski pasek, usta układają się w nienaturalny uśmiech “od ucha do ucha”.


Y

“Y” nie wymaga od nas szczególnego układu ust.

“Ą” i “Ę” są wyraźnie nosowe, dźwięk powstaje przy dużym udziale nosa.



Uwaga! Samogłoskę “ę” wymawia się z lekko zmniejszoną nosowością, a czasami nawet bez rezonansu nosowego. Pełne brzmienie nosowe “ę” jest rażące i podczas występów publicznych się go unika. Przykładowo – zamiast “wędrówka” lepiej powiedzieć “wendrówka”. Kiedy “ę" wypada na końcu wyrazu, jak np. “wyruszę", zamiast zakręconego “ę" lepiej powiedzieć “e": “wyrusze", ewentualnie “e" nieco przedłużone: “wyruszee". Należy jednak pamiętać, że nie są to sztywne zasady i najlepiej niepewne kwestie przedyskutować z kimś, kto się zna na zasadach wymowy (np. z panią od polskiego).


Uwaga! Później - wykonując wprawki wokalne - należy pamiętać aby buzię otwierać bardziej pionowo niż poziomo, co znaczy, że kiedy śpiewamy samogłoski "e" oraz "i" układ ust jest inny niz kiedy ćwiczymy dykcję na tych samogłoskach. Obie kształtem powinny przypominać układ ust samogłoski "a".

Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki

2. Błędy dykcyjne

Oto krótki przegląd głównych błędów dykcyjnych, które można zaobserwować u bardzo wielu osób biorących udział w konkursach piosenki, kastingach i warsztatach wokalnych, a nawet – co gorsza – u niektórych zdobywających popularność piosenkarzy:

  1. Niepoprawna artykulacja głoski “a” – spłaszczanie (usta układają się jak przy wymowie głoski “e”).

  2. Zbyt mocne zaciskanie szczęk w trakcie wymowy, potocznie mówiąc: “ściskoszczęk".

  3. Niedomawianie (“zjadanie”) końcówek wyrazów, np. “jes” zamiast “jest”, “żar” zamiast “żart”.

  4. Zbitki wyrazowe, np. “łestrumienie” zamiast “łez strumienie”, “jestaki dzień” zamiast “jest taki dzień”.

  5. Naleciałości regionalne (jak podlaskie śledzikowanie czy małopolskie upraszczanie: “czeba”, “czeciej”, “dżwi” zamiast “trzeba”, “trzeciej”, “drzwi”).

Warto naśladować dobre wzory. Ślicznie wprost otwierają buzię Justyna Steczkowska, Edyta Górniak, Kayah, Michał Bajor. Natomiast Muniek Staszczyk czy Kuba Sienkiewicz nie są pod tym względem najlepszymi przykładami. W wielu piosenkach na artystów czyhają prawdziwe pułapki dykcyjne, przez które nie każdemu udaje się przejść szczęśliwie, np.:

Marek Grechuta: “Ważnych jest kilka tych chwil, tych, na które czekamy”.

Perfekt: “Już was w swoje szpony dopadł szmal”.

Czerwone Gitary: “Asfalt ulic jest dziś śliski jak brzuch ryby”.

Edyta Górniak: “A tyś rzekł mi trzy słowa, nic więcej”.

Kayah: “Prawda z ust do ust jest całkiem inna”.

Spróbujcie to szybko powiedzieć... :)

Zanim jednak nadejdzie pora na to, co najbardziej kojarzy się wszystkim z dobrą dykcją –zdania i wierszyki, które niewprawionym mogą zawiązać język na supeł, należy dobrze rozgimnastykować aparat mowy.




Wskazówka: Przygotuj małe lusterko. W trakcie ćwiczeń patrz w nie uważnie, skupiając się szczególnie na symetrii ust.




3. Ćwiczenia artykulacyjne


Uwaga! Poniższych ćwiczeń nie wolno wykonywać z użyciem całej siły – kiedy w poleceniu jest mowa o zamykaniu i szerokim otwieraniu buzi, to znaczy, że otwieramy ją nie do końca swoich możliwości, najwyżej na 90%. Niezastosowanie się do tej uwagi w najlepszym wypadku może doprowadzić do nadwerężenia mięśni aparatu mowy. A może być gorzej...


  1. Parsknięcie (naśladowanie konia) – wykonuj je przy zamkniętych wargach i lekko zaciśniętych zębach. To najlepszy rozluźniający aparat mowy przerywnik, więc parsknij sobie po każdej serii ćwiczeń.

  2. Kilka razy szeroko otwórz i zamknij usta, układając je w pozycji poszczególnych samogłosek (najlepiej w kolejności “a”, “o”, “u”, “e”, “i”, “y”). Na razie rób to bezdźwięcznie.

  3. Lekko otwórz usta, dolną szczęką zataczaj w poziomie jak najrówniejsze koła 10 razy w jedną i 10 razy w drugą stronę (powinieneś wyglądać jak krowa przeżuwająca trawę). Po wykonanym ćwiczeniu – parsknięcie.

  4. Podobne okręgi tym razem zataczaj w pionie. Po wykonanym ćwiczeniu – parsknięcie.

  5. Wysuwaj szczękę na przemian daleko do przodu i do tyłu. Po wykonanym ćwiczeniu – parsknięcie.

  6. Przesuwaj szczękę ruchem wahadłowym od jednego ucha do drugiego, jak gdybyś rysował nią kształt podkowy.

  7. Rozluźnioną szczęką wykonuj ruchy na boki, najpierw wolno, potem coraz szybciej.

  8. Szczęką dolną (żuchwą) zataczaj w poziomie ósemkę.

  9. Otwórz szeroko buzię i w takim układzie zamykaj i otwieraj usta – szczęka przez cały czas musi być szeroko rozwarta.

  10. Zaciśnij zęby, układaj usta na przemian w szeroki uśmiech i wąziutki dzióbek. Po wykonanym ćwiczeniu nie zapomnij o parsknięciu.

  11. Zaciśnij zęby, ustami stulonymi w dzióbek staraj się dotknąć na przemian ucha lewego i prawego.

  12. Zaciśnij zęby, ustami stulonymi w dzióbek spróbuj zataczać okręgi.

  13. Zamknij usta. W przestrzeni między wewnętrzną stroną warg i zębami zataczaj językiem okręgi kilka razy w jedną stronę i kilka w drugą.

  14. Otwórz usta. Zataczaj okręgi jak najmocniej wysuniętym językiem, tym razem po zewnętrznej stronie warg – kilka razy w jedną i drugą stronę.

  15. Przy lekko rozchylonych ustach bardzo szybko przeprowadzaj koniuszek języka z jednego kącika ust w drugi. Ćwiczenie to można wykonywać również baaardzo powoli (jest wtedy jeszcze trudniejsze).

  16. Włóż język między górną wargę i górne zęby i sprężyście spróbuj wyrzucić język na zewnątrz.

  17. Spróbuj policzyć, ile masz zębów, dotykając każdy ząb czubkiem języka.

  18. Pomasuj językiem od wewnątrz zęby szczęki górnej, potem dolnej.

  19. Przesuwaj język przez lekko zaciśnięte zęby, tarkując go równocześnie z góry i od spodu.

  20. Czubkiem języka na zmianę dotykaj czubka nosa i czubka brody.





4. Ćwiczenia głosowe

Podczas wykonywania ćwiczeń głosowych bardzo ważna jest przesadna artykulacja samogłosek (należy mówić bardziej niż wyraźnie). Ta uwaga dotyczy jedynie ćwiczeń, nigdy występów, ma bowiem na celu nauczenie poprawnego układania aparatu mowy w trakcie artykulacji, tak aby podczas występów nie trzeba było dodatkowo myśleć o tym, by śpiewać (bądź mówić) wyraźnie. Wszystkie ćwiczenia trzeba wypowiadać raczej wolno, głosem nieco niższym niż naturalny. Dzięki temu mowa będzie bardziej dobitna, wyrazista.



Wskazówka: Osoby, które podejrzewają u siebie “ściskoszczęk", na początku powinny wykonywać część ćwiczeń, wkładając między zęby (delikatnie zagryzając przednimi zębami) korek od butelki po winie. W 90% przypadków ćwiczenie to pozwoli pozbyć się tej wady.


  1. Naśladuj warkot silnika motocyklowego na różnych wysokościach dźwięku. Najpierw używaj jedynie warg, potem języka, na koniec warg i języka. Warto parsknąć!

  2. Kilkakrotnie jak najgłośniej przeciągle cmoknij.

  3. Kilka razy szeroko otwórz i zamknij usta, układając je w pozycji poszczególnych samogłosek – “a”, “o”, “u”, “e”, “i”, “y”, tym razem rób to głośno.

  4. Głośno i wyraźnie wypowiadaj połączenia: “abba, obbo, ubbu, ebbe, ibbi, ybby”; “assa, osso, ussu, esse, issi, yssy”. Wybierz sobie różne spółgłoski i łącz je z samogłoskami według powyższego wzoru. Każda głoska musi być słyszalna!

  5. W różnym tempie wypowiedz: “da-ta-za-sa-dza-ca-na-ła”; “di-ti-zi-si-dzi”; “zia-sia-dzia-cia-nia”; “ga-ka-ha-cha”; “gia-kia-hia-chia”.

  6. W różnym tempie powiedz: “brim, bram, bram, bram, brom”; “trim, tram, tram, tram, trom”; “krim, kram, kram, kram, krom” itd.



5. Ćwiczenia na dobrą dykcję

Wszystkie wyrazy należy wymawiać powoli i bardzo wyraźnie, pamiętając o nieznacznym obniżeniu głosu. Kiedy opanujesz nawet najtrudniejsze ćwiczenia, możesz sobie poćwiczyć ich interpretację: zdziw się, nakrzycz na kogoś, wyznaj komuś miłość, używając tylko tych zdań:

da-ta-za-sa-dza-ca-na-ła

di-ti-zi-si dzi

zia-sia-dzia-cia-nia

ga-ka-ha-cha

gia-kia-hia-chia

abba, obbo, ubbu, ebbe, ibbi, ybby

assa, osso, ussu, esse, issi, yssy

mga-gma, wru-rwu, mle-lme, gdy-dgy, bno-nbo, cme-mce, sku-ksu, rdu-dru, fta-tfa, wla-lwa, tle-lte, mno-nmo, rga-gra, msza-szma, chsze-szche, gże-żge

brim, bram, bram, bram, brom

prim, pram, pram, pram, prom

drim, dram, dram, dram, drom

trim, tram, tram, tram, trom

krim, kram, kram, kram, krom

grim, gram, gram, gram, grom

  1. Tak dwa stawy gadały do siebie przez pola.

  2. Jak grające na przemian dwie harfy Eola.

  3. Podawała baba babie przez piec malowane grabie.

  4. Trzeba babie na buty.

  5. Wielka tarapata dziurawa w deszcz chata.

  6. Mali na polu hulali i pili kakao.

  7. Gdyby nie to gdyby, nie byłoby chyby.

  8. I mamy mama ma mamałygę.

  9. Kubek w kubek – mój Jakubek.

  10. Moja miła mamo.

  11. Mam małą maskotkę.

  12. A w puszczy piszczy puszczyk.

  13. Nie marszcz czoła.

  14. Wpadł ptak w dół

  15. Zmiażdż dżdżownicę.

  16. Pocztmistrz z Tczewa.

  17. Koszt poczt w Tczewie.

  18. Z czeskich strzech szło Czechów trzech, gdy nadszedł zmierzch, pierwszego w lesie zagryzł zwierz, bez śladu drugi w gąszczach sczezł, a tylko trzeci z Czechów trzech osiągnął marzeń kres.

  19. Trzech Czechów szło ze Szczebrzeszyna do Szczecina.

  20. Rozrewolwerowany rewolwer rozrewolwerował się.

  21. Przeleciały trzy pstre przepiórzyce przez trzy pstre kamienice.

  22. Nie pieprz Pietrze wieprza pieprzem, bo przepieprzysz Pietrze wieprza pieprzem.

  23. Kiedy pieprz się w wieprza wetrze, wtedy mięso będzie lepsze.

  24. Czy tata czyta cytaty Tacyta.

  25. Czcigodnym czcicielom czystości w Pszczynie szeleszczą pszczoły w bluszczu, trzeszczą trzewiki po szosach suszonych, szemrz żesz, rzeżucho w Tłuszczu.

  26. Chrząszcz ze szczeżują szczerze wrzeszcząc się szczerzą.

  27. Chrząszcz brzmi w trzcinie w Szczebrzeszynie, że przepiórki pstre trzy podpatrzyły, jak raz w Pszczynie cietrzew wieprza wietrzył.

  28. Wietrzył cietrzew wieprzy szereg oraz otomanę, która miała trzy z nóg czterech powyłamywane.

  29. Wystrzałowe trzpiotki wstrząśnięte szczebiotki.

  30. Tracz tarł tarcicę tak, takt w takt, jak takt w takt tarcicę tartak tarł.

  31. Lecz trzciny zagrzmiały grzmotami, to przebiegł trzymając w krzepkich szczypcach skrzypce cietrzew, który wcześniej wieprza wietrzył.

  32. Jola lojalna.

  33. Stół z powyłamywanymi nogami.

  34. Hongkong w Chinach, King-Kong w kinach.

  35. W czasie suszy szosa sucha. Suchą szosą Sasza szedł. W czasie suszy Saszę suszy.

  36. Zmistyfikowanie i odmitologizowanie niezidentyfikowanych obiektów latających.

  37. Zawierucha dmucha koło ucha.

  38. Szczególnie o szczęściu w życiu szczep oszczepników zaszczepia poszycie liściastych lennictw w Orzyszu.

  39. Wyindywidualizowaliśmy się z rozentuzjazmowanego tłumu.

  40. Król Karol kupił królowej Karolinie korale koloru koralowego.

  41. Szły pchły koło wody, pchła pchłę pchła do wody i ta pchła płakała, że ją tamta pchła popchała.

  42. Siedzi kura na koszyku liczy jaja do szyku: pierwsze jajo, drugie jajo, trzecie jajo...

  43. Błazen Błażej błąka się po błoniach.

  44. Żaby rzępolą na Rzeszowszczyznie.

  45. Wart Pac pałaca, a pałac Paca.

  46. Tchórząc tchórzliwiej od tchórza.

  47. Trybunał radząc spór rósł, a piwowar tarł ręce.

  48. Kto to tutaj tak tupie? To tato tutaj tak tupie.

  49. A może babcia w kapciach w ciapki tak tupie?

  50. Ależ alabastrowa Ala alarmuje altem alpejskiego albatrosa.

  51. Młodość płochość, starość nie radość.

  52. W deszczu szczaw aż do Ustrzyk.

  53. Józek kluzek napraw wózek, uprządź cienkie nici na powrózek.

  54. Dżdżystą porą dżentelmen w dżokejce zadźgał dżdżownicę.

  55. Dżezują dżdżownice na Hrubieszowszczyznie.

  56. Strzelec strzela szybkimi strzałami.

  57. Szczwany szczwacz szczycił się wejściem na szczyt.

  58. Pokaż kurze grzędy ona zechce wszędy.

  59. Włóż płaszcz w deszcz.

  60. Pop popadii powiada, że chłop pobił sąsiada.

  61. Pan Gżegżółka grzędy grzebie, aż ma grząsko wkoło siebie.

  62. Piotr kmotr z łotrów łotr, Piotr łotr łotrom kmotr.

  63. Kazała kowalowa kowalowi konia kuć, kowal konia kuje, kowalowa kowalowi kowadłem kieruje.

  64. W Warszawie na rogu Trębackiej i Brackiej stał trębacz i trąbił tra-ta-ta-ta-ta.

  65. Czarna krowa w kropki bordo gryzła trawę kręcąc mordą.

  66. Panowie i panie najwykwalifikowaniuchniejsi piją wódeczkę najwydestylowaniuchniejszą.



Wskazówka: W celu osiągnięcia najlepszych rezultatów, zaleca się wykonywanie ćwiczeń artukulacyjno-dykcyjnych codziennie. Najlepiej na co dzień wybierać te sprawiające najwięcej problemów, a raz w tygodniu - wszystkie.



Uwaga! Nie dopuszcza się wyjścia na scenę bez wcześniejszego przeprowadzenia ćwiczeń aparatu mowy. Każda osoba, nawet przed niewielkim występem, powinna wykonać kilka ćwiczeń artykulacyjno-dykcyjnych.
Profesjonalni piosenkarze, a także aktorzy i dziennikarze, zawsze przed publicznym występem poświęcają chwilę na ćwiczenia dykcyjne.



Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki

CZĘŚĆ DRUGA
POPRAWNY ODDECH PRZEPONOWO-ŻEBROWY

1. Zasada poprawnego oddychania i podparcie oddechowe

A- Oddech niepoprawny

Podstawą pięknego śpiewania jest m.in. poprawne oddychanie, potocznie zwane przeponowym. Wdech i wydech muszą się odbywać z wykorzystaniem nie tylko płuc, ale przede wszystkim przepony, czyli mięśnia płaskiego oddzielającego płuca od jamy brzusznej (umiejscowionego tuż pod żebrami), na pracę którego - niestety - nie mamy bezpośredniego wpływu. Odpowiednio sterować przeponą pozwalają mięśnie żeber pracujących podczas oddechu.

Rysunki przedstawiają oddech niepoprawny i oddech poprawny. Widzimy sylwetkę przed nabraniem powietrza (linia ciągła) i po zrobionym wdechu (linia przerywana).

Na pierwszym rysunku po nabraniu powietrza przepona lekko przesuwa się w górę, a powietrze wypełnia jedynie klatkę piersiową. Jest to oddech zbyt płytki, by uzyskać dobrze postawiony głos. Tak wygląda oddech nieszkolony – niewskazany podczas śpiewu.

Drugi rysunek przedstawia schemat poprawnego oddechu przeponowo-żebrowego. Można go podzielić na dwa etapy. W pierwszej kolejności powietrze powinno trafiać w głąb płuc, do samej przepony, popychać ją w dół, rozszerzać najniższe partie żeber (stąd nazwa) i lekko uwypuklać brzuch - I etap. Dopiero później ma ono delikatnie wypełnić klatkę piersiową, jednak w taki sposób, by nie powodować zbytniego jej uniesienia - II etap. Przepona pomaga kontrolować strumień powietrza wychodzący z organizmu i trafiający na struny głosowe – narząd odpowiedzialny za powstający dźwięk. Wypuszczając powietrze, w pierwszej kolejności należy opróżniać dolną część płuc, klatka piersiowa powinna pozostać szeroka w takiej samej pozycji jak po zrobionym wdechu, w wydechu biorą udział przede wszystkim mięśnie żeber.

Aby zaobserwować poprawny sposób oddychania, wystarczy położyć się i wykonać kilka głębokich wdechów i wydechów, w tej pozycji naturalnie oddychamy przeponowo-żebrowo. Żeby jednak oddychać poprawnie również w pozycji stojącej, trzeba dużo ćwiczyć.

Podparciem oddechowym nazywamy odpowiednie opanowanie i regulację oddechu. Polega ono na świadomym wydłużonym wydechu przy możliwie najwolniejszym przesuwaniu się przepony ku górze (rozkurczaniu się), przy równoczesnym rozszerzeniu klatki piersiowej jak podczas wdechu. Jest to najtrudniejszy element podstaw wokalistyki, który trzeba sobie przede wszystkim uświadomić, a potem cierpliwie ćwiczyć, kiedy już zaczniemy odczuwać pracę żeber, brzucha, klatki piersiowej w trakcie wdechu i wydechu.

B- Oddech poprawny

Linia przerywana - wdech
Linia ciągła - bezdech
(na podst. "Uczymy się śpiewać",
H. Sobierajska, Warszawa, 1972)


Nawet zawodowcy, chcąc utrzymać formę, poświęcają sporo czasu na ćwiczenia oddechu, które również rozluźniają i odstresowują. Podglądając gwiazdy, warto zwrócić uwagę, jak dyskretny jest oddech prawdziwych artystów scenicznych – nawet gdy śpiewają długie i skomplikowane frazy
(linijki muzyczne), na ich twarzach nie widać żadnego wysiłku. Dowodem na używanie właśnie przepony jest to, że podczas nabierania powietrza wcale nie unoszą ramion – jak zwykli śmiertelnicy, którzy oddychają tylko płucami. Wielu gwiazdom w powiększaniu pojemności płuc pomaga unoszenie rąk do góry lub inne ekspresyjne ruchy ciała.

Bardzo trudno śpiewa się siedząc, pozwalają sobie na to tylko niektórzy artyści, zwykle w ten sposób prezentując ballady. Przepona w takiej sytuacji pracuje znacznie gorzej, bo ma mniejsze pole manewru. A poza tym – to chyba niezbyt efektowne...

Jak osiągnąć doskonałość? Wspomniano wcześniej, że na początku trzeba sobie uświadomić własny oddech: ułóż się na plecach na twardej powierzchni, jedną dłoń połóż na mostku (mniej więcej pośrodku klatki piersiowej), drugą na brzuchu powyżej pępka. Kiedy leżysz na plecach, twój organizm oddycha prawidłowo – przeponowo-żebrowo, bardzo głęboko. Inaczej niż w pozycji stojącej, gdy nieszkolony oddech jest płytki i wypełnia jedynie górną partię płuc. Jest to pierwsze z ćwiczeń na poprawny oddech.

Pozostałe ćwiczenia oddechowe wykonujemy w pozycji stojącej, z jedną dłonią na brzuchu, drugą z boku na wysokości żeber. (zob. zdjęcie)


Kilkakrotnie powtórz wdech nosem i wydech ustami. Zaobserwuj trzy fazy. 1 – powietrze wędruje w głąb płuc (jak gdyby do brzucha), dłoń unosi się wraz z brzuchem. 2 – rozszerzają się dolne partie żeber. 3 – powietrze wypełnia klatkę piersiową, nieco unosząc ją do góry. Teraz na chwilę wstrzymaj oddech i powoli, bardzo równomiernie, wypuść powietrze ustami. Zwróć uwagę, aby przy wydechu powietrze uchodziło najpierw z dolnej części płuc (pomóż sobie dłonią spoczywającą na brzuchu, dociskając równomiernie brzuch popychasz przeponę ku górze). To kolejne bardzo ważne ćwiczenie. Poniżej znajdują się pozostałe. A więc ćwicz!



Uwaga! Najczęściej spotykanym błędem jest unoszenie ramion i wciąganie brzucha w fazie wdechu (dokładnie odwrotnie niż potrzeba:) ), a także nabieranie powietrza "do pełna", co niepotrzebnie napina mięśnie klatki piersiowej i usztywnia ciało, zarazem uniemożliwiając prawidłowe podparcie oddechowe.


Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki


2. Ćwiczenia oddechowe

Każde z poniższych ćwiczeń wymaga 10 powtórzeń, za każdym razem należy pamiętać o nieunoszeniu ramion (najczęściej spotykany błąd u osób rozpoczynających naukę oddychania). Aby zauważyć efekty tej ciężkiej pracy, serie ćwiczeń oddechowych należy wykonywać kilka razy w tygodniu, a najlepiej – codziennie. Istotne jest też, by nie wykorzystywać oddechu do samego końca. Po każdej serii ćwiczeń musi nastąpić chwila przerwy w celu dotlenienia organizmu. W trakcie ćwiczeń, jak również występów powietrze powinno być nabierane w 80% przez usta i – co jest oczywiste – przez usta wypuszczane. To bardzo ważne, gdyż powietrze nabierane nosem nie ma możliwości szybkiego dotarcia w głąb płuc – po pierwsze – ma do pokonania nieco dłuższy odcinek, a po drugie – dziurki w nosie są znacznie mniejsze niż jama ustna ;-). Warto o tym pamiętać, bo czasami szybki wdech jest niezbędny do zaśpiewania dynamicznego, trudnego fragmentu piosenki.



Wskazówka: Między poszczególnymi ćwiczeniami należy wykonać kilka relaksujących, wolnych wdechów i wydechów tylko przez nos. Jeżeli w trakcie wykonywanych ćwiczeń zacznie kręcić się w głowie, trzeba natychmiast przerwać i spokojnie oddychać przez nos, aż organizm wróci do normy. Pomieszczenie, w którym wykonywane są ćwiczenia, powinno być na bieżąco wietrzone, ewentualnie dobrze przewietrzone przed ćwiczeniami.



  1. W pozycji leżącej na plecach (następnie w pozycji stojącej) połóż dłoń na brzuchu. Wykonaj pełny bezszmerowy wdech przez usta i nos (pamiętaj o dwóch etapach), następnie długi, powolny wydech na głosce “s” – proces kontroluj dociskającą brzuch dłonią. Nie wydychaj powietrza do końca!

  2. Wdech jak w ćwiczeniu powyższym. Wydech w 2, 3, 4, 5 rytmicznych, gwałtownych dmuchnięciach z dłonią na brzuchu.

  3. Na “raz” zrób szybki dwuetapowy wdech przez usta i nos, na 2, 3, 4, 5 – równomierny wydech przez stulone usta. W kolejnych ćwiczeniach przedłużaj wydech do 6, 7, 8, 10, 15 sekund. W wydychaniu udział biorą przede wszystkim mięśnie brzucha i mięśnie rozszerzające żebra.

  4. Stojąc na lekko ugiętych nogach zrób skłon, opuszczając ręce w okolice kostek. Z tej pozycji zaczynaj powoli robić wdech, prostując się z rękami ciągle uniesionymi nad głową. Kiedy już będziesz wyprostowany z rękami uniesionymi nad głową i pełen powietrza, zaczynaj wypuszczać je bardzo powoli na głosce “s”, ponownie wykonując skłon z rękoma wciąż uniesionymi nad głową.

  5. Kolejny wariant powyższego ćwiczenia - w trakcie wydechu zamiast wypuszczać powietrze na głosce “s” uruchamiaj głos, “śpiewając” na bardzo niskim tonie po kolei głoski “a”, “o”, “u”, “e”, “i”, “y”. Na każdy wydech przypada oddzielna głoska. Po wykonaniu trzech skłonów przed kolejnymi trzema należy zrobić minutową przerwę.

  6. “Piesek”, czyli szybkie wdechy i wydechy naśladujące zdyszanego pieska. Ćwiczenie wykonuj bez przerwy przez około 1minuty, starając się o coraz głębsze, ale tak samo szybkie wdechy i wydechy. W innym wariancie ćwiczenie to wykonuj w różnym tempie: raz szybko, innym razem bardzo wolno.

  7. Na “raz” wyprostowane ręce unieś w bok i do góry nad głowę – wdech. Na 2, 3, 4, 5, aż do dziesięciu bardzo powoli opuszczaj ręce, równocześnie wydychając powietrze. Po serii bezgłośnych ćwiczeń możesz dołączyć do wydechu artykulację głoski “a” na lekko obniżonym głosie.

  8. Powoli nabierz głęboko powietrze w głąb płuc, po czym przytrzymaj je tam przez 10 sekund i równie powoli wypuść. W trakcie ćwiczenia należy zwiększać czas przetrzymywania powietrza w płucach.

  9. Wariant powyższego ćwiczenia - szybko nabierz powietrze i po 10 sekundach równie szybko wypuść.

  10. Potrzebny będzie arkusz papieru, np. kartka z zeszytu. Znajdź śliską ścianę i przyciśnij do niej kartkę ręką na wysokości twarzy. W momencie zabrania ręki kartka powinna spaść na podłogę, ty musisz ją utrzymać na ścianie jedynie za pomocą oddechu, ściślej – wydechu. Tak szybko musi następować wdech i tak mocno wydech, aby kartka jak najdłużej nie zsunęła się po ścianie.

  11. Zrób głęboki dwuetapowy wdech. Na dwie sekundy zatrzymaj powietrze, po czym głośno policz do pięciu, ponownie na dwie sekundy wstrzymaj wydech i znów głośno policz do pięciu. Lekko wypuść pozostałe powietrze.

  12. Policz wrony na jednym oddechu: “Pierwsza wrona bez ogona, druga wrona bez ogona, trzecia wrona bez ogona ... piętnasta wrona bez ogona itd.”. Pamiętaj, aby nie wykorzystywać oddechu do samego końca.

  13. Policz jajka: “Siedzi kura na koszyku liczy jaja do szyku: pierwsze jajo, drugie jajo, trzecie jajo, ... 25 jajo”.

  14. Staraj się nadmuchać balonik, robiąc głębokie wdechy i głębokie wydechy.

  15. Staraj się zdmuchnąć świeczkę z odległości 30 cm, jeśli ci się uda, możesz spróbować odsuwać świeczkę możliwie najdalej i startować w konkursie na najdłuższe dmuchnięcie.

  16. Na lipowej, na policy, stoją miski w rzędzie
    Policz z lewa, policz z prawa, jedenaście będzie
    Na tej pierwszej kurek oskubanych z piórek
    Na tej drugiej kurek oskubanych z piórek...
    ... Na tej dziesiątej kurek oskubanych z piórek
    Miska jedenasta, kurka ogoniasta.

Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki

CZĘŚĆ TRZECIA
PRAKTYCZNE ĆWICZENIA WOKALNE

1. Ogólne uwagi dotyczące wykonywania ćwiczeń wokalnych

Poniżej zaprezentowano serię ćwiczeń wokalnych. Należy je wykonywać po wcześniej przeprowadzonych ćwiczeniach dykcji i oddechu, pamiętając o wszystkich elementach ich dotyczących.

Wykonując wprawki wokalne należy pamiętać aby buzię otwierać bardziej pionowo niż poziomo, co znaczy, że kiedy śpiewamy samogłoski "e" oraz "i" układ ust jest inny niz kiedy ćwiczymy dykcję na tych samogłoskach. Obie kształtem powinny przypominać układ ust samogłoski "a".

Uwagi:

  1. Wybieramy zestaw akompaniamentów, pamiętając, że różne grupy zaawansowania powinny korzystać z ćwiczeń dla nich przygotowanych - dla początkujących: od ćwiczenia 2 do 8 (skala dźwięków g-c2), dla zaawansowanych: od ćwiczenia 9 do 15 (skala dźwięków d-a2) i dla profesjonalistów: od ćwiczenia 16 do 22 (skala dźwięków d-c3). Jeśli korzystasz z komputera, kliknij myszką na LINK pod zapisem nutowym ćwiczenia, aby usłyszeć akompaniament, poza tym na ekranie pojawią napisy pomagające śpiewać wprawkę.

  2. Osoby zaawansowane i profesjonaliści powinni rozpoczynać ćwiczenia od wprawek dla początkujących, które przygotują głos do śpiewu szybszych i wyższych partii przeznaczonych dla osób bardziej doświadczonych.

  3. Zaleca się korzystanie z wydrukowanych wcześniej arkuszy ćwiczeń zamieszczonych na końcu publikacji.

  4. Każde ćwiczenie wykonujemy na jednym oddechu, pamiętając o poprawnym przeponowo-żebrowym głębokim wdechu i stosując się do zamieszczonych przy każdym ćwiczeniu komentarzy.

  5. W trakcie śpiewu staramy się możliwie najbardziej rozluźniać gardło. Układ gardła powinien przypominać pierwszy etap ziewania. Ziewanie można z grubsza podzielić na dwa etapy: pierwszy, gdy nachodzi nas chęć ziewnięcia i robimy głęboki wdech, podczas którego da się odczuć, jak bardzo poszerza się gardło, i drugi, kiedy następuje właściwy moment ziewnięcia. W trakcie ćwiczeń pozostańmy jedynie przy pierwszym etapie, choć relaksacyjne można sobie parę razy ziewnąć ;-).

  6. Wprawki staramy się śpiewać na rozszerzonym, rozluźnionym gardle, pamiętając jednak o precyzyjnym wydobywaniu dźwięków.

  7. Każdą wprawkę śpiewamy w wielu tonacjach dopasowanych do naszych warunków głosowych, jeśli ćwiczymy w grupie, nie ścigajmy się, kto zaśpiewa wyżej. Każdy z nas ma inny głos, inną barwę, inne fizjologiczne możliwości – jeśli czujemy, że już wystarczy, to przerywamy i czekamy na moment, gdy znów będziemy się mogli dołączyć.

  8. Kiedy ćwiczenia są przeprowadzane grupowo – z osobą prowadzącą – warto, by była ona w stanie określić, kiedy pewne osoby powinny się wyłączyć, żeby nie zaszkodzić gardłu.

  9. Oszczędzamy głos, nie forsujemy gardła, śpiewamy raczej delikatnie, jedynie w wyższych partiach wprawek pozwalamy sobie na mocniejszy śpiew.

  10. Czym ćwiczenie prowadzi nas wyżej, tym jesteśmy zmuszeni mocniej śpiewać. Oprócz tego należy stopniowo zaciemniać barwę głosu (rozszerzać gardło), tak aby nabierał on, można powiedzieć, charakteru operowego, ale bez przesady. Ważne – robimy to stopniowo, a nie w pewnym momencie przechodzimy na “barwę operową". W ten sam sposób możemy również atakować wysokie dźwięki w śpiewanych piosenkach. Zaciemnienie barwy głosu (rozszerzenie gardła) pozwoli na zaśpiewanie wysokich trudnych fragmentów bez wpływania na charakter i jakość śpiewu. Przy śpiewaniu wysokich tonów z “brzmienia operowego" zostaje jedynie poprawny układ gardła, sam głos brzmi naturalnie. Śpiewając na szerokim gardle (pierwszy etap ziewania) będziemy w stanie zaśpiewać nieco więcej dźwięków, zanim poczujemy zaciskanie się gardła.

  11. W trakcie wprawki gardło powinno być w tej samej pozycji przez cały śpiew, bez względu na to, czy śpiewamy nisko, czy wysoko – powinno być szerokie i w miarę możliwości rozluźnione.



Śpiewając wprawki, w pewnym momencie poczujemy, jak zaciska nam się gardło, przez co jakość dźwięku momentalnie się pogarsza. Ten sam efekt może się również zdarzyć podczas śpiewania jakiejś piosenki w przypadkowej, niekoniecznie nam pasującej tonacji. Poniższe ćwiczenia pomogą przesunąć ten krytyczny moment zmiany (próg) nieco wyżej, przez co poszerzą nam skalę głosu, a o to większości z nas chodzi.


Uwaga! Podczas śpiewania (czy to wprawek wokalnych czy piosenek) staramy sie nie mysleć o oddychaniu przeponowo-żebrowym, powinniśmy oddychać naturalnie. Nawet jesli nie będzie to na początku oddychanie przeponowo-żebrowe, w którymś momencie nasz organizm zacznie oddychać nieświadomie właściwie. Oczywiście pod warunkiem wykonywania wspomnianych wcześniej ćwiczeń oddechowych. Oddychanie przeponowo-żebrowe powinno stać się oddychaniem intuicyjnym.



Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki




2. Wprawki wokalne z komentarzem

Do Multimedialnych Warsztatów Wokalnych została dołączona płyta CD z akompaniamentem do poniższych ćwiczeń. Wystarczy tylko uruchomić ją w odtwarzaczu CD lub komputerze (kliknij myszką na odpowiedni LINK pod zapisem nutowym każdego ćwiczenia) i śpiewać.

Najpierw jednak warto przeanalizować każde z ćwiczeń, przeczytać komentarz, by być świadomym, w jaki sposób je wykonywać i na co kłaść szczególny nacisk.

Na samym początku ćwiczeń wokalnych zamiast śpiewać solmizację zapisaną pod nutkami, można śpiewać jedynie "a" lub "la", dopóki melodie nie zapadną głębiej w pamięć. Potem można próbować śpiewać solmizacją, a później - w trakcie zaawansowanych ćwiczeń, uciekając od monotonii śpiewania wciąż tego samego - można zamieniać solmizację na inne głoski, takie jak: "ta", "da", "ma", "ra", "la", "na" itp.

Wszystkie zamieszczone dotąd uwagi powinny mieć zastosowanie podczas wykonywania poniższych ćwiczeń wokalnych. Pamiętajmy o dykcji, odpowiednim oddechu, wyraźnym rozluźnieniu gardła i raczej delikatnym prowadzeniu głosu.




Uwaga! W trakcie śpiewania wprawek nie można dopuszczać do niepotrzebnego napinania całego ciała, a w szczególności gardła i klatki piersiowej.



Wskazówka: Dla ułatwienia korzystania z akompaniamentów do wprawek zamieszczonych poniżej poza klikaniem w napis "akompaniament" poniżej każdej wprawki, można ściagnąć cały folder zawierający akompaniamenty i korzystac z nich nie tylko będąc przy komputerze. Można wrzucic je do odtwarzacza mp3 lub smatfona i wykorzystywać do rozgrzewki wokalnej przed próbą czy występem.

Wprawki wokalne - akompaniamenty MP3 (zip)


Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki


WPRAWKI WOKALNE
dla mniej zaawansowanych


Ćwiczenie nr 2

akompaniament

Rozpoczynamy śpiew od murmuranda. Przy zamkniętych ustach mruczymy na jednym oddechu cała frazę. Po trzech zmianach tonacji z murmuranda przechodzimy do śpiewu sylab, śpiewając przedłużone “m" na początku każdej sylaby. Dźwięk wyraźnie powinien powstawać na “masce", czyli twarzy.



Ćwiczenie nr 3

akompaniament

W trakcie śpiewu solmizacji staramy się precyzyjnie układać usta.




Ćwiczenie nr 4

akompaniament

Pierwszy takt śpiewamy płynnie, drugi – skocznie.



Ćwiczenie nr 5

akompaniament

W powyższym ćwiczeniu dźwięk powstaje wyraźnie przy dużym udziale nosa.
Każde “don" powinno być mocno zaakcentowane, a ruch położonej na brzuchu dłoni powinien pokazać, że akcent powstaje na przeponie.



Ćwiczenie nr 6

akompaniament

Całość śpiewamy bardzo płynnie.



Ćwiczenie nr 7

akompaniament

Precyzyjnie otwieramy usta. Każde "sol" akcentujemy, podbijając dźwięk przeponą. Dłoń położona na brzuchu powinna wyraźnie reagować na każdy akcent. Jeśli nie obserwujemy poruszającej się dłoni, na każdy akcent lekko dociskamy dłoń do brzucha, stymulując przeponę.



Ćwiczenie nr 8

akompaniament

Pierwszy i trzeci takt śpiewamy bardzo delikatnie i płynnie, drugi –bardzo skocznie i mocno.






WPRAWKI WOKALNE
dla zaawansowanych


Ćwiczenie nr 9

akompaniament

Staramy się śpiewać na szerokim, nienaturalnym uśmiechu, a następnie na ustach złożonych w dziubek. Przy każdej zmianie tonacji zmieniając układ ust.



Ćwiczenie nr 10

akompaniament

Stopniowo śpiewamy coraz głośniej, kończąc mocno postawionym dźwiekiem "do".



Ćwiczenie nr 11

akompaniament

Staramy się o bardzo delikatny i płynny śpiew.




Ćwiczenie nr 12

akompaniament

Pierwszy takt śpiewamy płynnie i delikatnie, drugi – skocznie i mocno.




Ćwiczenie nr 13

akompaniament

Ćwiczenie szkolące niskie brzmienie głosu, wykonujemy je bardzo płynnie i miękko.




Ćwiczenie nr 14

akompaniament

Dbamy o to, by cała gama była zaśpiewana na jednym oddechu, tak samo głośno i z tak samo otwartym gardłem przez cały czas śpiewu.



Ćwiczenie nr 15

akompaniament

Szczególną uwagę należy zwrócić na to, by pierwsze i drugie “do" były zaśpiewanie na tak samo rozszerzonym gardle. Wszystkie dźwięki wprawki powinny być zaśpiewane z taką sama jakością i głośnością – z wyjątkiem drugiego “do", które powinno zostać nieco przedłużone. Nie można dopuścić do tego, aby przy ataku górnego “do" gardło się zaciskało.





WPRAWKI WOKALNE
dla profesjonalistów


Ćwiczenie nr 16

akompaniament

Pamiętamy o jednakowo rozszeżonym gardle w trakcie śpiewu. Górne “do" należy pięknie rozwinąć; sprawić, by zabrzmiało dostojnie, następnie zwinąć i wykończyć wprawkę tak, aby ostatni dźwięk brzmiał równie dobrze jak wcześniejsze. Całość wykonujemy jak zwykle na jednym oddechu, a więc musimy odpowiednio gospodarować powietrzem.


Ćwiczenie nr 17

akompaniament

W trakcie ćwiczenia precyzyjnie otwieramy usta tak jakby "strzelając" dźwiękami.


Ćwiczenie nr 18

akompaniament

Każdy ze śpiewanych dźwieków powinien być dokładnie tej samej jakości, na tak samo otwartym gardle.


Ćwiczenie nr 19

akompaniament


Ćwiczenie nr 20

akompaniament

Staramy się zachować jednakową jakość brzmienia głosu przez całą wprawkę, przesadnie wymawiając (akcentując) “r".


Ćwiczenie nr 21

akompaniament


Ćwiczenie nr 22

akompaniament

Tę piosenkę śpiewamy, wciąż przyspieszając. W trakcie pierwszej serii staramy się śpiewać bardzo wyraźnie. W kolejnych, znacznie szybszych seriach nie dbamy zbytnio o otwieranie ust, ale o sprawne nimi pracowanie. Uwaga – całą frazę (linijkę) śpiewamy na jednym oddechu.

Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki

CZĘŚĆ CZWARTA
NA CUDZYCH BŁĘDACH.
P
raktyczne wskazówki dla wokalistów


Spotykamy się na różnych festiwalach i przeglądach piosenki i konkurujemy ze sobą. Każda osoba pragnie wypaść jak najlepiej nie tylko przed jurorami, ale również przed – często bardzo wymagającą – publicznością, no i innymi wykonawcami. Czasami – wiedząc o tym, kto zasiada w jury – staramy się przygotować nasz kilkuminutowy występ tak, aby przypodobać się oceniającym (może nie jest to najlepsze zachowanie, ale uczestniczymy w festiwalach po to, żeby wygrywać ;-).

Na dobry występ ma wpływ wiele czynników, niektóre są niezależne od śpiewającego: brzydka pogoda, kiepski sprzęt, awaria zasilania. Większość jednak leży w gestii wykonawcy, o nich poniżej (kolejność wymieniania nie jest przypadkowa, na początku są te najważniejsze).

1. Dobór repertuaru

  • Najlepiej wybierać piosenki pasujące do osobowości wykonawcy, z których treścią łatwo mu się utożsamiać – dzięki temu występ będzie bardziej autentyczny.

  • Kobiety nie mogą śpiewać tekstów męskich i na odwrót – co się niestety zdarza.

  • Dzieci nie powinny śpiewać piosenek dla dojrzałych wokalistów, poruszających często nieodpowiednią dla wieku tematykę (utracona miłość, seks, porzucenie, nienawiść itp.). Taki zgrzyt w doborze repertuaru może nawet rozzłościć konserwatywne jury!

  • Dobór piosenek powinien się odbywać zgodnie z sugestią organizatorów festiwali, tzn. na konkursie piosenki ekologicznej repertuar powinien ściśle nawiązywać do tematyki przyrodniczej itd.


2. Wykonanie

  • Poza odpowiednią interpretacją i niefałszowaniem, co jest chyba oczywiste, trzeba pamiętać o odpowiednim obchodzeniu się z mikrofonem, tym bardziej gdy planujemy trzymać go w ręce. Śpiew zaczynamy zawsze z mikrofonem bardzo blisko ust. Jeśli wydaje nam się, że słychać nas głośniej niż podkład muzyczny, zanim odsuniemy mikrofon, dajmy chwilę akustykowi, który powinien czuwać nad naszym występem, aby dopasował głośność. Kiedy zbliża się dźwięk, który chcemy znacznie mocniej zaatakować, pamiętajmy, by nieco odsunąć mikrofon od ust. Nikt przecież nie chce przestraszyć słuchaczy ostrym ryknięciem, prawda? Bardzo ważna jest próba nagłośnieniowa przed występem, w jej trakcie powinniśmy przekazać akustykowi wszystkie uwagi (jeśli wydaje nam się, że jest coś nie tak). Bardzo często zdarza się, że odsłuchy (głośniki stawiane na scenie w kierunku wokalisty, by dobrze słyszał muzykę i własny głos) są nieodpowiednio wyregulowane. Wokalista powinien doskonale się w nich słyszeć, a jeśli tak nie jest, trzeba poprosić akustyka, by to poprawił. Gdy nadal nie jest dobrze, należy podejść w miarę najbliżej do głośnika lub się odsunąć - jeśli jest to konieczne. Nie można kierować mikrofonu w stronę publiczności, bo może nastąpić sprzężenie (straszliwy pisk), które na pewno nie upiększy występu. Jeśli w trakcie występu będziemy się nie najlepiej słyszeć, jest bardzo duże prawdopodobieństwo, że będziemy śpiewać nieczysto. Dlatego starajmy się naprzykrzać akustykowi, jeśli tylko starczy nam sił (a jemu cierpliwości ;-))).

  • Odpowiednie zachowanie się w trakcie samego śpiewu jest również bardzo ważne. Czasami podczas występu lepiej się nie ruszać, niż podrygiwać banalnie lub nie w rytmie. Oczywiście trudno stać jak kołek przy dynamicznej, szybkiej piosence, jednak jeśli taniec niezbyt nam wychodzi, lepiej zmienić repertuar niż wypaść śmiesznie.



3. Ogólny wyraz artystyczny

  • Bardzo istotny jest ubiór występującego: kreacja musi pasować do charakteru wykonywanych piosenek.

  • Do najokropniejszych widoków na scenie zaliczyć chyba trzeba ten, gdy na w świetle reflektorów pojawia się dziewczyna w zwykłych spodniach i jakiejś bluzce i śpiewa cudowną piosenkę o miłości, zmuszając widzów do zamknięcia oczu (dopiero wtedy zaczyna się podobać – a przecież nie o to chodzi). Dziewczyny na scenie muszą wyglądać dziewczęco, powinny w miarę możliwości zamiast zwyczajnych spodni zakładać sukienki, spódnice, rozpuścić włosy itd. Mogą być oczywiście wyjątki, jeśli coś zupełnie innego narzuca piosenka.

  • Odpowiednia fryzura, makijaż.. i tu apel do mamuś, które nie zastanawiają się, gdy szykują swoje pociechy do występów i często malując je jak stare baby. Wizerunek jest uzależniony od repertuaru, czasami może wymagać drastycznych przemian, by występ stał się efektowny, ale nie zawsze oznacza to potrzebę nakładania ton szminki na dziecięce usta.

  • Warto popracować nad własnym, oryginalnym stylem, nie tylko w ubiorze, ale i w charakterze kolejnych występów, dzięki któremu staniemy się rozpoznawalni, będziemy zapadający w pamięć widzów i być może zyskamy własną, tylko nam oddana publiczność.

Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki

CZĘŚĆ PIĄTA
HIGIENA GŁOSU

Nasz głos jest bardzo delikatnym instrumentem. Porównując go do urządzeń mechanicznych - uszkodzonego nie da się wymienić na nowy. Dlatego higiena gardła dla wokalistów jest bardzo, bardzo ważna. Głos ma nam służyć przez całe długie życie i ma być zawsze w doskonałej formie, i to nie tylko w czasie śpiewu, ale również w zwykłej komunikacji międzyludzkiej.



1. Najczęściej spotykane dolegliwości gardła

Często bagatelizuje się pierwsze objawy chorobowe, które mogą się rozwinąć w przewlekłe stany zapalne - do czego świadomy wokalista nie może dopuścić. Oszczędzanie głosu jest bardzo ważne w stanach zapalnych któregokolwiek z elementów aparatu mowy (gardła, krtani, tchawicy, oskrzeli)

Zdarza się jednak, że dopada nas jakaś infekcja, wirus lub zwykłe przeziębienie. Niektóre schorzenia pojawiają się chwilowo, uniemożliwiając śpiewanie i wykonywanie ćwiczeń. Niestety, są też takie, które przewlekle utrudniają funkcjonowanie. W trakcie przechodzenia tego typu dolegliwości należy w miarę możliwości minimalnie używać gardła, niekoniecznie szeptać, ale bardzo delikatnie mówić półgłosem.

Każda dolegliwość trwająca bez zmiany dłużej niż tydzień lub pogorszająca się powinna być skonsultowana u lekarza foniatry.

  • Chrypka - jeśli nie powstała na skutek przeziębienia, jest wynikiem niepoprawnej, nieskoordynowanej pracy całego aparatu mowy (oddechu, artykulacji, fonacji), najprawdopodobniej wzmożonego napięcia mięśni krtani, do których rozluźnienia zachęcamy na każdym kroku w trakcie ćwiczeń wokalnych. Najlepszym lekarstwem na zachrypnięte gardło jest milczenie. Aby możliwie najszybciej powrócić do naturalnego brzmienia głosu, najlepiej porozumiewać się z otoczeniem jedynie szeptem.

  • Bezgłos (afonia) - jeśli jego pojawianie się nie jest spowodowane wadą anatomiczną strun głosowych (co może stwierdzić jedynie lekarz), powstaje zazwyczaj w trakcie ostrego zapalenia krtani lub na skutek zaniedbywania chorób gardła.

  • Guzek śpiewaczy - a raczej guzki, gdyż najczęściej występują parami, powstają na skutek nieprawidłowej emisji głosu. Pojawiają się jako niewielkie (często wielkości zaledwie główki od szpilki, chociaż mogą się rozrastać do nawet 3 mm średnicy) zgrubienia równolegle na obrzeżach strun głosowych. Dostrzec je może jedynie foniatra w trakcie badania z użyciem specjalnego systemu lusterek.

  • Zapalenie krtani - często jest następstwem zapalenia gardła lub anginy. Czasami powstaje na skutek przegrzania lub oziębienia organizmu. Jeżeli w trakcie choroby nie dba się o głos (chodzi głównie o unikanie głośnej mowy, krzyku, długich dyskusji pełnym głosem), skutki mogą być poważne i długotrwałe.


Copyright © 2005 Śpiewajmy Damian Czarnecki


2. Czego, dbając o głos, należy unikać

  • gorących i zimnych napojów, lodów, niskich temperatur (szok termiczny): różnica temperatur ma niekorzystny wpływ na rozciągliwość strun głosowych - a co za tym idzie - możliwości śpiewacze;

  • kurzu i suchego powietrza: brak odpowiednio nawilżonego powietrza szybko wysusza niezbędny śluz otaczający wszystkie elementy aparatu mowy;

  • czekolady, toffi: pokarmów zaklejających gardło, które jeszcze po zakończeniu posiłku przez pewien czas odczuwamy, a które zaklejają krtań i struny głosowe, uniemożliwiając ich pełną pracę;

  • napojów gazowanych: może nie mają one bezpośredniego wpływu na gardło, ale na pewno oddziałują na samopoczucie i możliwości oddechowe, gdyż nagromadzone w żołądku gazy zmniejszają pole manewru przepony;

  • nikotyny: pomijając sprawy higieniczne, zmniejsza ona odporność na choroby krtani i płuc;

  • alkoholu: powoduje podrażnienia śluzówki i - o czym zapewne wszyscy wiedzą - otumanienie i brak ograniczeń w "śpiewie", mogące mieć katastroficzny wpływ na późniejsze - trzeźwe gardło;

  • hałasu w otoczeniu: przymusza on aparat mowy do mocniejszej pracy, głośnego (mocnego) śpiewu czy mowy; czasami - nie zdając sobie z tego sprawy - można pozornie bez powodu dostać chrypki;

  • krzyku i długotrwałego szeptu: mogą się przyczynić do nadwerężenia strun głosowych;

  • nawykowego kaszlu przed występem: może uszkadzać fałdy głosowe;

  • napinania mięśni aparatu mowy i klatki piersiowej.




3. Środki farmaceutyczne dla wokalistów

  • Homeovox® - tabletki do ssania
    Szybko i skutecznie łagodzi objawy infekcji górnych dróg oddechowych i następstwa nadwerężenia strun głosowych: ból gardła, chrypkę, utratę głosu, drażniący, suchy kaszel.

  • Homeogene 9® - tabletki do ssania
    Likwiduje ból gardła nasilający się przy przełykaniu, zaczerwienienie, uczucie pieczenia gardła, drapania w gardle. Działa wspomagająco w zapaleniu krtani i tchawicy.

  • Neo-angin® - tabletki do ssania
    Działają zapobiegawczo i leczniczo w schorzeniach jamy ustnej i gardła, takich jak: nieżytowe zapalenie gardła, zapalenie migdałków, chrypka, przeziębienie.

  • Tantum Verde Nebulizator ® - płyn do rozpylania w jamie ustno-gardłowej
    Środek przeciwzapalny i przeciwbólowy, ma również miejscowe działanie znieczulające i odkażające.





Copyright © 2004-2017 Śpiewajmy Damian Czarnecki




ZAKOŃCZENIE


Wszystkie osoby pragnące poprawić własny warsztat zachęcamy do korzystania z oferty prawie każdego domu kultury. Zajęcia wokalne czy teatralne są wspaniałym miejscem dla osób rozpoczynających karierę, jak również dla tych, które od wielu lat zajmują się śpiewaniem i nie koniecznie marzą o karierze wokalnej. Wiele z tych ofert nie jest może doskonałych, osoby zajmujące się prowadzeniem takich spotkań również nie zawsze są odpowiednio przygotowane, jednak nie należy narzekać – trzeba korzystać z tego, co się ma, ewentualnie można poszukać czegoś lepszego. Większy problem mają osoby mieszkające w małych miasteczkach i na wsi – one zazwyczaj nie mają wyboru. W większych miastach znajduje się po kilka ośrodków kulturalnych i innych placówek, w których można korzystać z takich zajęć.

Osobom, które bardzo poważnie myślą o karierze estradowej, można polecić szkoły estradowe i muzyczne specjalizujące się w różnych dziedzinach śpiewu. Głównymi przedmiotami typowo warsztatowymi są tam: emisja głosu, interpretacja tekstu, solfeż (nauka śpiewu z nut), dykcja, taniec i ruch sceniczny, teatr, również zajęcia teoretyczne, takie jak historia muzyki i tańca itp. Niestety, takich szkół jest wciąż niewiele.




LITERATURA

Antoniewicz J. (1966), Jak śpiewać piosenki, Warszawa Aspełund D. (1960), Rozwój śpiewaka i jego głosu, Materiały pomocnicze COPSA, nr 43, Warszawa

Antos F., Demel G., Styczek L (1971), Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy, PZWS, Warszawa

Bochenek A., Reicher M. (1990), Anatomia człowieka, t. 1:Anatomia głowy. Kości, stawy i wiązadła. Mięśnie, Warszawa

Bochenek A., Reicher M. (1998), Anatomia człowieka, t. 2: Trzewa, Warszawa

Brelry W. (1974), Elementy techniki wokalnej, Kraków

Choroby zawodowe (2001), red. K. Marek, Warszawa

Ciałkosz-Łupinowa H. (1973 ), Niektóre akustyczne właściwości śpiewu, Materiały pomocnicze CUPSA, nr 148, Warszawa

Demelowa G. (1999), Elementy logopedii, Warszawa

Dewhurst-Maddock O. (2001), Terapia dźwiękiem. Jak osiąg-nąć zdrowie przez muzykę i śpiew, tłum. J. Renk, Białystok

Diagnoza i terapia zaburzeń mowy (1993), red. T. Zaleski, T. Gałkowski, Z. Tarkowski, Lublin

Doroszewski W., Wieczorkiewicz B. (1947), Zasady poprawnej wymowy polskiej, Warszawa

Drobner Z. (1985), Rola ćwiczeń według Pestalozziego oraz treningu ideomotorycznego w procesie rehabilitacji zaburzeń czynnościowych aparatu głosowego, XII Ogólnopolskie Spotkania Współpracowników Instytutu Muzykoterapii, Wrocław

Elssner Ch. (1994), Czy użycie rejestru piersiowego może być dla głosu kobiecego niebezpieczne?, Materiały V Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokalnej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 63, Wrocław

Elssner Ch. (1996), Uwagi o oddechu śpiewaka, Materiały VII Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokal-nej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 68, Wrocław

Fomiczew M.J. (1951), Podstawy foniatrii, Warszawa

Foniatria kliniczna (1992), red. A. Pruszewicz,

Furmanik S. (1958), Zarys deklamatoryki, PZWS, Warszawa

Gałkowski T., Jastrzębowska G. (1999), Logopedia. Pytania i odpowiedzi, Opole

Higiena głosu śpiewaczego (1990), Skrypty i Podręczniki 20, red. Krassowski J., Akademia Muzyczna w Gdańsku

Jankowski W. (1999), Pedagogika śpiewu a śpiew w pedagogice, Materiały V Konferencji Naukowej "Wybrane problemy wokalistyki", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 74, Wrocław

Jassem W. (1973), Podstawy fonetyki akustycznej, Poznań

Kaczmarek B.L.J. (1995), Mózg, język, zachowanie, Lublin

Kaczmarek B.L.J. (1995), Mózgowa organizacja mowy, Lublin

Kamińska B. (1997), Kompetencje wokalne dzieci i młodzieży - ich rozwój, poziom i uwarunkowania, Warszawa

Kania J.T. (1982), Ćwiczenia usprawniające motorykę narządów mowy, [w:] Szkice logo-pedyczne, WSiP, Warszawa

Kijanowska-Kamińska L. (2000), Metoda nauczania śpiewu Aleksandra Myszugi, w: "Wokalistyka i pedagogika wokalna", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 77, Wrocław

Kisielow A. (1990), Oddech w śpiewie i emisja głosu, Materiały z XVI Ogólnopolskiej Sesji Naukowej "Muzyka oratoryjna i kantatowa w aspekcie praktyki wykonawczej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 55, Wrocław

Klemensiewicz Z.(1988), Prawidła poprawnej wymowy polskiej, Kraków

Kochański W., Kosutska O., Listkiewicz Z. (1969), Sekrety żywego słowa, Warszawa

Kotlarczyk M. (1965), Podstawy sztuki żywego słowa, Warszawa

Kotlarczyk M.( 1975), Sztuka żywego słowa (Dykcja. Ekspresja. Magia), Wydawnictwo Watykańskie, Rzym 1975

Kowalczuk H. (1969), "Muzyka big-beatowa a urazy akustyczne", Otolaryngologia Polska

Kram J. (1981), Zarys kultury żywego słowa, Warszawa

Krasucka A. (2000), "Głos w pracy nauczyciela", Wychowanie Muzyczne w Szkole, nr 2-3

Kremling I. (1993 ), Z metodyki nauczania śpiewu solowego, Ma-teriały IV Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokalnej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 61, Wrocław

Kustosik D. (1981), Dykcja, skrypt PWST, Wrocław

Lombardo M. (1988), Przewodnik po starannej polszczyźnie z ćwiczeniami, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, Warszawa

Lubaś W., Urbańczyk S. (1990), Podręczny słownik poprawnej wymowy polskiej, Warszawa

Łastik A. (2002), Poznaj swój głos... twoje najważniejsze narzędzie pracy, Warszawa

Łukaszewski I. (1977), Zborowa emisja głosu, Warszawa

Mała encyklopedia muzyki (1968), red. S. Śledziński, Warszawa

Martienssen-Lohmann F. (1953), Kształcenie głosu śpiewaka, Kraków

Marzecka-Kowalska M. (1958), Zagadnienia artykulacji fonetycznej w śpiewie. Materiały pomocnicze COPSA, nr 22, Warszawa

Marzecka-Kowalska M. (1962), Wybrane zagadnienia z metodyki nauczania śpiewu solowego. Materiały pomocnicze COPSA, nr 59, Warszawa

Mazur K. (1961), O poprawną wymowę w szkole, "Polonistyka" nr 4

Mazur K. (1974), Ćwiczenia artykulacyjne dla spikerów i dziennikarzy, Komitet do Spraw Radia i Telewizji, Polskie Radio i Telewizja, Warszawa

Michałowska D.(1975), Podstawy polskiej wymowy scenicznej, skrypt PWST, Kraków

Mikuta M. (1963), Kultura żywego słowa, Warszawa

Mitrynowicz-Modrzejewska A. (1951), Koordynacyjna niedomoga głosowa, Warszawa

Mitrynowicz-Modrzejewska A. (1958), Fizjologia i patologia głosu, Kraków

Mitrynowicz-Modrzejewska A. (1963), Fizjologia i patologia głosu, duchu i mowy, Kraków

Mitrynowicz-Modrzejewska A. (1964), Akustyka psychofizjologiczna w medycynie, Warszawa

Nazarenko I. (1963), Sztuka śpiewania. Materiały pomocnicze COPSA, nr 64, Warszawa

Polak I. (1996), Nauka emisji czy rehabilitacja głosu?, Materiały II Konferencji Naukowej "Wybrane problemy wokalistyki", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 68, Wrocław

Raczkiewicz T. (1999), Rozważania o śpiewie kastratów, Materiały V Konferencji Naukowej "Wybrane problemy wokalistyki", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 74, Wrocław

Rakowski A. (1960), Wybrane wiadomości z akustyki. Materiały pomocnicze COPSA, nr 37, Warszawa

Rodak H. (1992), Materiały pomocnicze do ćwiczeń z techniki i wyrazistości mówienia, Warszawa

Romaniszyn B. (1957), Z zagadnień sztuki i pedagogiki wokalnej, Kraków

Romaniszyn B. (1968), Kształcenie głosu tenorowego. Materiały pomocnicze COPSA, nr 107, Warszawa

Sanford S. (1993), "Styl i technika wokalna w XVII i XVIII wieku", Canor. Pasmo poświęcone interpretacjom muzyki dawnej, nr 3, 4, 5, 6

Sataloff R.T. (1993 ), Ludzki głos, Świat nauki, nr 2 (18)

Schutt K. (1998), Terapia oddechem, Warszawa

Smietana W. (1990), Funkcja oddechu w śpiewie artystycznym, Materiały I Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokalnej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 55, Wrocław

Sobierajska H. (1972), Uczymy się śpiewać, Warszawa

Sobierajska-Friedrich H. (1970), Aktywność muskulatury aparatu głosowego w śpiewie, Poznań

Sobotta J. (1997), Atlas anatomii człowieka, T. 1: Głowa, szyja, kończyna górna, tłum. E. Ziółkowska, Wrocław

Strauss R. (1925), O stylu operowym, Muzyka, nr 1 Styczek L. (1980), Logopedia, Warszawa

Szostek-Radkowa K. (2000), Rola oddechu w śpiewie, Wokalistyka i pedagogika wokalna, Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 77, Wrocław
Śliwińska-Kowalska M. (1999), Głos narzędziem pracy. Poradnik dla nauczycieli, Łódź

Tarasiewicz B. (2003), Mówię i śpiewam świadomie. Podręcznik do nauki emisji głosu. TAiWPN Universitas, Kraków

Toczyska B. ( 1998), Łamańce z dedykacją, czyli makaka ma Kama, Gdańsk

Toczyska B. (1992), Kama makaka ma, Gdańsk

Toczyska B. (1997), Elementarne ćwiczenia dykcji, Gdańsk

Toczyska B. (1997), Sarabanda w chaszczach, Gdańsk

Walczak-Deleźyńska M. (2000), Wykorzystanie techniki Alexan-dra w pracy nad oddechem i głosem, w: "Wokalistyka i pedagogika wokalna", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 77, Wrocław

Wieczorkiewicz B. (197), Sztuka mówienia, Warszawa

Wieczorkiewicz B. (1998), Sztuka mówienia, Warszawa

Wierszyłowski J. (1979), Psychologia muzyki, Warszawa

Wierzchowska B. (1965), Wymowa polska, Warszawa

Wierzchowska G. (1971), Wymowa polska, PZWS, Warszawa

Wojtyński C. (1970), Emisja głosu, PZWS, Warszawa

Zachwatowicz-Jasieńska K. (1990), Sposoby pracy nad dykcją i artykulacją w nauce śpiewu, Materiały I Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokalnej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 55, Wrocław

Zachwatowicz-Jasieńska K. (1996), Co warto wiedzieć o głosie?, Wychowanie Muzyczne w Szkole, nr 4, 5

Zaleski T. (1962), Aparat głosotwórczy a technika wokalna. Materiały Pomocnicze COPSA, nr 6, Warszawa

Zaleski T. (1965), Cztery zasadnicze systemy w procesie nauczania śpiewu solowego według Raoula Hussona. Materiały Pomocnicze COPSA, nr 84, Warszawa

Zaleski T. (1968), Czynniki psychiczne (emocjonalne) w śpiewie. Materiały pomocnicze COPSA, nr 107, Warszawa

Zaleski T. (1968), Mowa a śpiew. Materiały pomocnicze COPSA, nr 107, Warszawa

Zalesska-Kręcicka M. i wsp. (1992), Guzki śpiewacze, Materiały IV Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokalnej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 60

Zalesska-Kręcicka M. i wsp. (1993 ), Przewlekłe zaburzenia głosu, Wrocław

Zalesska-Kręcicka M. i wsp. (1996), Rola krtani w mechanizmie tworzenia głosu, Materiały VII Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokalnej", Zeszyty naukowe AM we Wrocławiu, nr 68, Wrocław

Zemła A. (1994), Kształcenie śpiewaków w różnych systemach szkolnictwa, Materiały V Sympozjum

Zielińska H. (1996), Kształcenie głosu, Lublin



Copyright © 2001-2018 Śpiewajmy Damian Czarnecki



 

 

 




Nasi przyjaciele:

http://www.nutkacafe.pl


Bawialnia w stylu Montessori


PLASTUSZKOWO


http://www.doremifa.eu

www.doremifa.eu




www.piwnica.waw.pl















http://www.warsztaty-wokalne.pl






Urodziny dla dzieci w Nutka Cafe


Cotygodniowe Warsztaty Wokalne w Warszawie





tagi:

Lekcje śpiewu, nauka śpiewu, lekcje spiewu, nauka spiewu, w warszawie, emisja głosu, dykcja. kursy, zajęcia wokalne dla dzieci, młodzieży, dorosłych indywidualnie i grupowo, studio nagrań, warszawa, wola, na woli, kastingi, castingi di programów muzycznych, Idol, Muzyczna winda, Droga do gwiazd, Szansa na sukces, Jaka to melodia, jak oni śpiewają, bitwa na głosy, Szafa gra, Must be the music, Tylko muzyka, X- factor, mam talent, the Voice of Poland, Ćwiczenia warsztatowe dla wokalistów, karaoke, profesjonalne przygotowanie do kastingów, castingów, szkoła teatralna, egzamin do pwst, przygotowanie do kastingów, castingów. Wokal, sls, dobra technika wokalna. Dobry nauczyciel śpiewu w Warszawie. polecam dobrego nauczyciela śpiewu.

stat4u